Co oznaczają guzki tarczycy?
Tarczyca to gruczoł na środku szyi, który produkuje i uwalnia hormony tyroksyny (t4) i trójjodotyroniny (T3) oraz kalcytoniny. Odpowiadają one za regulację metabolizmu, pracę układy sercowo-naczyniowego, nerwowego oraz za wzrost i rozwój komórek. Zaburzenia pracy tarczycy mogą powodować wiele problemów zdrowotnych.
Guzki tarczycy to zmiany w gruczole, wyczuwalne jako lite skupiska komórek lub torbiele wypełnione płynem. Zlokalizowane są w dolnej części szyi i mogą występować jako pojedyncze zmiany patologiczne lub mnogie. Większość guzków na tarczycy ma charakter łagodny (najczęściej gruczolaki i guzki koloidowe), ale występują też złośliwe (rak tarczycy).
Jakie są objawy guzków na tarczycy?
Zwykle guzki tarczycy nie wywołują żadnych dolegliwości, jedynie większe mogą stać się widoczne i powodować trudności w połykaniu lub duszności.
Gdy guzek wytwarza zbyt dużo tyroksyny lub naciska na struny głosowe może wywołać następujące objawy:
- wyczuwalny guzek lub obrzęk na szyi,
- chrypka lub zmiana głosu,
- szybkie lub nieregularne bicie serca,
- senność,
- uczucie zimna,
- nerwowość, drażliwość,
- uczucie gorąca, wzmożona potliwość,
- problemy ze snem.
Podejrzenie nieprawidłowości tarczycy jest jednym z wiodących wskazań do konsultacji endokrynologicznej, szczególnie gdy obecne jest nieregularne pogrubienie szyi lub wyczuwalne guzki.
Z czego robią się guzki na tarczycy?
Wole guzkowe tarczycy powstają etapami i najczęściej zaczynają się od subtelnych zmian w budowie tego gruczołu.
Zdaniem eksperta
Tarczyca stopniowo się powiększa, tworząc wole miąższowe, w którym rozrastają się aktywne komórki pęcherzykowe. Z czasem w jej wnętrzu gromadzi się koloid, co prowadzi do powstania wola koloidowego. Kiedy proces postępuje, pojawia się włóknienie i zmiany zwyrodnieniowe, które przybierają już formę wyczuwalnych guzków. Do ich rozwoju przyczyniają się zarówno predyspozycje organizmu, jak i czynniki środowiskowe.
Wśród najczęstszych powodów wymienia się:
- genetykę, ponieważ w niektórych rodzinach takie zmiany pojawiają się częściej;
- niedobór jodu w diecie, który w przeszłości stanowił poważny problem zdrowotny, zwłaszcza u osób dorosłych i starszych;
- choroba Hashimoto, czyli przewlekłe zapalenie tarczycy o podłożu autoimmunologicznym. W jej przebiegu układ odpornościowy zaczyna atakować komórki gruczołu, co prowadzi do stanu zapalnego, niszczenia tkanek i tworzenia się nowych, zwyrodniałych struktur.
Jak diagnozowane są guzki na tarczycy?
Diagnozowanie guzków tarczycy opiera się na kilku etapach, które pozwalają lekarzowi dokładnie ocenić charakter zmiany i dobrać odpowiednie leczenie. Specjalista zaczyna od rozmowy z pacjentem i sprawdzenia szyi podczas badania fizykalnego, a następnie kieruje go na szczegółowe testy. Do najczęściej wykonywanych badań należą:
- Badanie laboratoryjne- w celu oceny czynności gruczołu i pochodzenia zaburzenia jego pracy. Najczęściej lekarz zleca sprawdzenie poziomu hormonu przysadkowego TSH i hormonów tarczycowych FT4 i FT3. Padania diagnostyczne ułatwiają rozpoznanie nadczynności tarczycy lub niedoczynności tarczycy. Jeśli specjalista podejrzewa autoimmunologiczne choroby tarczyc, zaleca sprawdzenie markerów autoimmunologicznych (przeciwciała anty-TPO i anty-TG).
- USG tarczycy – pozwala ocenić wielkość i strukturę gruczołu, liczbę guzków oraz ich charakter. Dzięki obrazowaniu można zauważyć cechy sugerujące zmianę złośliwą i wskazać miejsce, z którego warto pobrać materiał do badania. USG wspiera także wykonanie biopsji cienkoigłowej.
- Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa – podczas zabiegu lekarz pobiera komórki z guzka cienką igłą, a materiał trafia do laboratorium, gdzie specjaliści analizują go pod mikroskopem. Biopsja pozwala na ocenę potencjalnego zagrożenia nowotworowego oraz podjęcie decyzji, czy konieczna jest interwencja chirurgiczna.
- Scyntygrafia tarczycy – badanie pomaga określić przyczynę zaburzeń hormonalnych, szczególnie w przypadkach objawów nadczynności tarczycy. Pacjent otrzymuje niewielką dawkę izotopu jodu, który gromadzi się w tkance tarczycy. Dzięki temu można odróżnić guzki „zimne” (gromadzą mało izotopu lub go nie gromadzą) i „gorące” (produkują nadmierną ilość hormonów tarczycy i wychwytują dużo izotopu) oraz obojętne (wychwytujące jod tak jak otaczająca tkanka).Guzki gorące rzadko wskazują na chorobę nowotworową.
Masz niepokojące zmiany na szyi lub objawy sugerujące problemy z tarczycą?
Umów się na USG w Krakowie i sprawdź, czy guzek wymaga leczenia.
Jakie guzki na tarczycy są groźne?
Większość guzów tarczycy jest łagodna i niegroźna, jednak niektóre mogą być niebezpieczne i powodować raka. Groźne dla zdrowia są przede wszystkim złośliwe guzki tarczycy, czyli nowotwory, które stanowią około 5-10% wszystkich zmian i wymagają pilnej diagnostyki oraz leczenia. Charakteryzują się one szybkim wzrostem, twardą konsystencją, brakiem ruchomości względem podłoża, obecnością powiększonych węzłów chłonnych szyjnych oraz objawami takimi jak chrypka, trudności w połykaniu, duszność czy ból szyi. Szczególną uwagę budzą "zimne" guzki w scyntygrafii, które słabo wychwytują izotop, guzki autonomiczne powodujące nadczynność hormonalną oraz pojedyncze, szybko powiększające się zmiany. Łagodne guzki (np. gruczolaki czy torbiele) rzadko zagrażają życiu, ale zawsze konieczna jest biopsja cienkoigłowa (BAC) i konsultacja endokrynologa, aby wykluczyć raka.
Jakie są możliwości leczenia guzków tarczycy?
Niewielkie, łagodne guzki często nie wymagają natychmiastowej interwencji, ponieważ nie zmieniają codziennego funkcjonowania. W takiej sytuacji specjalista proponuje regularne kontrole, które pozwalają obserwować ich zachowanie w czasie. Gdy jednak guzek staje się większy i zaczyna utrudniać połykanie, oddychanie lub powoduje nieprzyjemną chrypkę, konieczne bywa usunięcie zmiany. Zdarza się, że niektóre zmiany wytwarzają nadmierną ilość hormonów, w takich przypadkach leczenie koncentruje się na przywróceniu równowagi hormonalnej. Jeśli pojawia się podejrzenie nowotworu tarczycy, lekarze rekomendują operacyjne usunięcie gruczołu oraz dalszą terapię dopasowaną do rodzaju raka.
oceń artykuł
Zostaw komentarz!